Drs. Wim A. Kattenberg: Blijven de kleine kernen bestaan?


Het Land ‘Tussen Maas en Waal’ is diepgaand aan het veranderen. In de kern is het een gevolg van veranderende verhoudingen op wereldniveau, waarin alleen grote eenheden staande kunnen blijven. Dat heeft behalve met militair-strategische overwegingen vooral te maken met de energie-, voedsel- en watervoorziening en behoud van het milieu. De Europese eenwording ligt in het verlengde daarvan. De effecten van dit wereldwijd omvattend proces zijn op dit moment op alle gebieden, zowel landelijk, als provinciaal en gemeentelijk te voelen.

In de tachtiger jaren van de vorige eeuw zette men een proces in tot vergroting van gemeenten en dit proces is nog niet tot een einde gekomen. Er zijn zelfs plannen om de vier gemeenten in het land ‘Tussen Maas en Waal’ tot één gemeente te maken. Economisch gezien, waarbij we ons beperken tot de landbouw, blijven slechts een aantal grote boeren over. Op het vlak van waterbeheersing, alles bepalend in ons gebied, worden grootschalige projecten uitgevoerd in het kader van “ruimte voor de rivier”. Deze projecten worden uitgevoerd door gebieds- en provincie overstijgende waterschappen.

Nu is het opvallend dat in dit proces van schaalvergroting, inwoners van het land van Maas en Waal zich emotioneel blijven vasthouden aan de kleine kernen waarin ze wonen. Deze bieden kennelijk nog steeds houvast. Deze sterke binding valt historisch te verklaren: In de periode 1000-1300 na Christus kozen heren en de kerk de meest levensvatbare kernen uit om zich te vestigen. Daar bouwden ze hun kastelen en kerken. Het waren de kernen die met zij- en achterkades werden beschermd tegen het water. Toen er nog geen ringdijk was liep het water het gebied in en uit. Die situatie schiep voor eeuwen een onderlinge band en wij wonen nog steeds in diezelfde kernen.

Het Erfgoedstudiehuis Land van de Heerlijkheden te Leur wil met kleine zomer- exposities, onder andere over de landbouw, de heren en de kerk, mensen niet alleen inzicht geven in hun geschiedenis, maar ze daar ook bewust van maken. Als zij dat willen, blijven de kleine kernen bestaan.

Drs. Wim A. Kattenberg

Erfgoedstudiehuis te Leur