De keuze van: Erfgoedstudiehuis


Het Erfgoedstudiehuis en het Erfgoedoverleg richten zich via onderzoek op het toegankelijk maken van de geschiedenis van het gebied Tussen Maas en Waal (Land van Maas en Waal en Rijk van Nijmegen). Het is een voortzetting van het in het kader van het Landelijk Ontwikkelingsplan (Wijchen, Beuningen en Druten) opgerichte Projekt Cultuurhistorie Oostelijk Rivierengebied. In het kader daarvan ontwikkelden A. Janssen en W.A. Kattenberg zeven fietsroutes dekkend over het gehele gebied (inclusief West Maas en Waal en Heumen) 

Resultaten en onderwerpen van onderzoek gedaan vanuit Erfgoedstudiehuis en Erfgoedoverleg Land van de Heerlijkheden vanaf 2009 

Het gebied tussen Maas en Waal kent een ontwikkeling die teruggaat naar de prehistorie. De onderwerpen van onderzoek tot op heden hebben zich vooral gericht op de periode tot de Middeleeuwen:       

Project: Land van de Heerlijkheden  850 - nu 
Als er één gebied is waar de invloed van heren en kerk niet alleen in het verleden groot was, maar er nog altijd is, dan is dat het gebied Tussen Maas en Waal. Dat gaat op voor een aantal terreinen. Kerkelijk gezien is het gebied nog altijd overwegend rooms-katholiek, de onder invloed van heren en kerk in de Vroege Middeleeuwen ontstane dorpen of kernen zijn er nog grotendeels, van de oude infrastructuur aan wegen is nog een en ander over, dat geldt ook voor de voor de waterbeheersing aangelegde dijken en weteringen en tenslotte landgoederen

Gebruikte literatuur:
B. Aarts, Origin of castles in the eastern part of the Delta region (NL/D) and the rise of the principalities of Guelders and Cleves, in: Cahteau Gaillard 25, 2012  
H.J. van Capelleveen, D.J.K. Zweers, De kerk te Leur, St,Vrienden Kerk te Leur, 1991
W.A. Kattenberg, Land van de Heerlijkheden. De staatkundig-politieke-,sociaal-economische-en culturele ontwikkelingen vanaf 850. 

Tevens verschenen van W.A. Kattenberg:
-Veranderende machtsverhoudingen en kastelen in Oostelijk Rivierengebied 850-1300, Wijchen 2013
-Over versterkte huizen, hofsteden en lusthoven, Geschiedenis van voorname behuizingen op Wijchens grondgebied vanaf 950. St. Vrienden MKW, Katern 3, 2005 
-Onder de Rijksappel en de kromstaf. Geschiedenis van het Nederrijn-Maasgebied in de periode 950-1650, Sticht.Vrienden MKW Katern 4 2007
-Van Zaalkerk tot pseudobasiliek. De ontwikkeling van de kerkbouw en religieuze beeldende kunst in het noordwestelijk deel van het Nederrijn-Maasgebied 850-nu

Films: Batenburg, Hernen, Leur, Balgoy en Wijchen door J. van Huet en W.A. Kattenberg      

Project: Vroege burchten 
Op grond van eerdere onderzoeken was er alle reden het onderzoek naar de vroegste versterkingen op het grondgebied van de Gemeente Wijchen m.n. Leur, Hernen en Wijchen zowel archeologisch als historisch voort te zetten.Het resulteerde wat Leur betreft in verdergaand inzicht in deze nog steeds vermoedelijke motteversterking; met name type en gelaagdheid. Spectaculair was de vondst van de motteversterking van de eerste heren van Hernen noordwestelijk van huidige kasteel. Wat kasteel Wijchen betreft een sterker vermoeden dat het huidige kasteel een voorloper had ca. 1100.

Gebruikte literatuur:
-B. Aarts, De vroege burchten in het oostelijk deel van het rivierengebied (NL/D), in Ambitie in steen, Neder.Kastst. 2012
-L. Flokstra en W.A. Kattenberg, Onderzoeksgebied De templet te Hernen, archeologisch vooronderzoek. Gemeente Wijchen, 2009
-GPR-onderzoek. Verslag grondraderonderzoek op zes locaties in de gemeente Wijchen, Wijchen 2008

Film: Vroege burchten in het Oostelijk Rivierengebied ; J. v. Huet en W.A. Kattenberg  

Project: De betekenis van de Cisterciënzers voor het Oostelijk Rivierengebied:   1300-1650
Zonder de inzet van de Cisterciënzerkloosters Camp en Graefenthal zou het Oostelijk Rivierengebied zich niet zo vroeg hebben kunnen ontwikkelen. Het feit dat dit gebied ca. 1350 tot één van de belangrijkste landbouwgebieden van Noordwest Europa behoorde is zonder hen ondenkbaar. Een aantal boerderijen zijn ernaar terug te traceren. Afzet van agrarische producten was toen al mogelijk naar rondom het gebied zich ontwikkelende stedelijke gebieden o.a. Den Bosch. Behalve economisch zijn de Cisterciënzers van belang geweest voor de geestelijk-culturele ontwikkeling van het gebied. Zij zetten een stempel op de kerkbouw. 

Gebruikte literatuur:
-C.H. Lawrence, Kloosterleven in de Middeleeuwen in West-Europa en de Lage Landen, Amsterdam 2004
-B. Thissen, Erwerbspolitik und Güterbesitz des Klosters Graefenthal im Mittelalter, in: Graefenthal. Ein Kloster der Zisterzienzers am Niederrhein. red. Kristin Dohmen und Ulrike Heckner, 2008 Arbeitsheft der rheinischen Denkmalpflege 72, 75-98 -W.A. Kattenberg, De betekenis van de Cistercienzers voor de ontwikkeling van het Oostelijk Rivierengebied 1300-1650 (in voorbereiding)     

Film: De Cistercienzers en het Oostelijk Rivierengebied; J. van Huet en W.A. Kattenberg